esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

Pispomnjenja

(iso woznamjenja nastawk.)

1. Klio, musa (grekska nia bohowka), kitaka stawiznopisa.

2. Sowjenjo, densa najlibnii splah indoeuropski w Europje; dla so po swojich sydliach na ti hauzy: 1. wukhdnu z Rusami (Wulkorusami, Maorusami (te Ukrajincy abo Rusinojo mjenowanymi) a Borusami), 2. zapadnu z Polakami, uiskimi Serbami a echosowakami a 3. junu ze Sowincami, Serbokhrwatami a Boharjemi. Wch Sowjanow je drje na 150-160 mil. Hlej w mojej knizy "Krtk pruka hornoluick srbtiny", Rozmowy .16. Sowjenjo. - Keltojo sydlachu w Sasu Khrystusoweho naroda nimale po cyej srjednej Europje; densa su so wukhowali jeno na pokupje Bretagne we Franczskej, w nkotrych mstnach Sotiskeje a Jedelskeje a w Irskej. - Germanojo su Jedelenjo, Flamojo, Hollandenjo, Danojo, Norwegojo, wjedojo a Nmcy. - Romanojo su Portugalcy, panojo, Franczojo, Italojo, Rhetoromanojo (we wicy a Italskej) a Rumunojo.

23. Julinske spadanki: Julin = Wineta, sawne wobkhodne msto baltyskich Sowjanow, kotre znii Waldemar, kral danski, w posldnim zbku Sowjanow knc XII. ltstotka tak do samych zakadow, zo nasta pozdio bajka to bu wot morja prne dla njepoinkow jeho wobydlestwa. (Hlej . 96.) Ragusa, italske mjeno za Dubrovnik, dalmatske pimske msto, w srjedowku sydo kjaceje junosowjanskeje Iiteratury a wumjestwa (I. Gunduli). B ha do XIX. ltstotka swobodna republika. - Milo, wjwoda junych Serbow, nawjednik we wuswobodenskej wjnje l. 1804.

27. Serbske dobye. Pan, pani = knjez, knjeni. Pse spominaca na tri wojny w zapoatku XI. ltst. plskeho krala Blesawa Khrobeho wo uicu w tutych wjnach pomhachu jemu Serbja peiwo Nmcam.

34. Sawa = Slavia, t. r. Sowjanstwo.

38. dyn = hio.

41. W asu posldnjeje wjny, t. j. napoleonskeje.

42. Lubin, hora na juh wot Budyina, hde pjea spi 7 serbskich kralow, ki wustupja, zo bychu wjedli serbski lud k nowej sawje, hdy bude Lubin sta wosrjed Budyina, abo hdy bude Serbam najhrje. echojo to samsne powdaju wo horje Blanku pola Vlaimje.

47. Krali eskem: wot 1319 ha 1635 suee Hornja uica k skej krnje. W praskim mrje 1635 bu uica wotstupjena sakskemu woleskemu wjechej Janej Jurijej, z wumnjenjom, zo ma spadny wro k skej, hdy wotemr knjeacy rd; l. 1815 bu uica roztorhnjena mjez Sakskej a Pruskej. Hlej moju "uicu", pe. do serbiny wot. J. Wiaza.

48. Autochton = domordny, prnjotny wobydle; Rudne hory (nm. Erzgebirge) na pomjezach skeje a Sakskeje; Dwin = Magdeburg; Jornandes (po prawom Jordanis) z rodom Alan (Junonmc), biskop krotonski w poojcy 6. ltst. Wuda spis wo powitkownych stawiznach romskich a wo stawiznach gothskich. Gothojo, germanski narod, ki je zahinyl w asu peahowanja narodow.

52. Wodan = wdny mu; gigawka (delnjou.), ba, hatna lilija.

56. Slepo, kharakteristiska serbska namjezna wjes w pruskej Hornjej uicy.

59. Mikawk, stare budyinske pohrjebnio w rozwalinach stareje cyrkwje nad Sprjewju.

60. Korkotanje = korenje, ttka = rowa.

75. Wot natwarjenja baonskeje cyrkwje jchaju Radwoenjo do Baona a nawopak; ped reformaciju, t. j. ped 1517.

77. Serbske nowinastwo: hlej "Sowjesnos".

81. Parasol = snnik; fiakr = korejta z dwmaj konjomaj (drka ma jednoho konja); Petn = hrka na lwym brjohu Wotawy w Prazy, mjez P. a Wotawu rozpesra so "Maa Strona", hde je te Serbski seminar. Hradany = tohorunja wyina na lwym brjohu Wotawy. Na H. stoji kralowski hrd a katedrala swj. Wita. - Turnov, msto w sewjerowukhdnych echach. Kozakov, hora pola Turnova. - Jean Jacques Rousseau (1712-1778), franc. spisowael. Wotrohowa wul, Swjatomikawske torhojo (ntko Maostronske namsto) na Ma. Stronje w Prazy.

97. Jzef Dobrovsky, zaoe studija sowjanskeje filologije, peel praskich Serbow w seminaru na Ma. Stronje.

98. H. J. Heger, zaoe skeho a sowjanskeho rychopisu. - Pawol Jzef afak, wuznamny ski a sowjanski wuenc, peel Serbow. - Franta umavsk, ski lexikograf.

104. Wochi = Italska.

111. Limas = hora pola Zhorjelca.

113. Ilias je woberny grekski hordinski spw, ki wobrazuje nam posdnje msacy woblhanja a dobye Troje prez Grekow. Piina k wjnje b wotwjedenje Heleny, mandelskeje Menelaa, krala spartskeho, pez Parisa, syna krala Priama trojskeho. Hakle w desatym le woblhanja pade Troja (msto w sewjernozapadnej Maej Asiji, blizsko ntiich Dardanelow). Homer, po nahladu jednych basnik Iliady a Odysseje (Odysseja jedna wo budenju a nawrtu grekskeho wojowarja ped Troju Odyssa do Ithaki (kupa zapaduje wot sew. Grekskej), po nahladu druhich jeno zestaje hio wobstojacych ludowych psnjow, haj nkoti docya prja, zo je hdy iwy by, harunje injee sej prawo na njeho jako krajana sydom najnahladniich starogrekskich mstow. - Achajscy, Danajscy = Grekowje. Nadrobnio namaka w kdej grekskej mythologiji.

114. Njezapowdu = njezapowm; wila = nymfa; Ogygija - kupa.

115. Kosowe (polo) = wulka a pdna runina w Starej Serbiji, znata z krwawnej bitwu junych Serbow z Turkami l. 1389. W tutej bitwje padnytaj wobaj wjednikaj, serbski ca Lazar a turkowski sultan Murat I. a swoboda Serbow bu tam pohrjebana. Serbski narod je skutki z njeliomnymi hordinskimi psnjemi pekrasni, kotre prednouja t. m. guslarjo; mjez ludom je zezbra serbski pisael Vuk Stefanovi Karadi; ljuba = mandelska.

116. Smlno, Palow, Zemicy, Tumicy = wsy w sakskej Hornjej uicy blizko Biskopic ; bor - ls pola Kamjenca.

117. Kopjo = (h)lebija. Z polskich zynkow stej jeno a serbskej ri njeznatej, = franczske nosowe on w bon, son atd.; = franc. nosowe in we fin; , , , ka w delnjou. narach. () twjerde z jazykom na dasna), , , skoro jako cj, sj, zj; cie, dzie, sie, zie = e, de, e, e; - u; cz = , rz = (r), sz = , = ; i ped a, e, o, u jako j; w na kncu zkow a sowow jako f (to rka jako ske v, nic jako serbske u). Wo druhe ka w serbinje.

123. Jara woblubljena base, woiena we "uianu", kotru je zhudbni B. Krawc.

131. Krejcar = 2 haerjej; buchta = woblubjene eske pjewo; sak = 20 halerjow; zoty (esnak)= 2 krnje (krejcar, sak, zoty su ludowe wurazy, hie densa powitkownje wuiwane); susodska = ska narodna reja.

133. Charles wupraj arl; Franois = fransoa; Bienvenu = bienwn (an a en pez ns); Jean = an; Toulon, tulon msto; Pontarlier (pontarli), msto; Magloirowa (wupraj magloarowa).

135. Serbska wustajeca b w Drjedanach w l. 1896; Slovansk pehled, msanik wukhadacy w Prazy pod redaktorstwom A. erneho wot l.1899-1914; rozgraane = rozmowa; stuja = rka; grobla, groblica, cera = pomjenowanje ramjenjow Sprjewje; rdne owo = rjane holo; ustuga - wobsuenje; ubrania dla rabotnikw = drasty za daerjow.

138. Rok = lto.

141. Kubicy, Kluk, Maleecy, Krakecy, Boecy, Plusnikecy, Zahow, Licha, Huina, Delni Wujzd, Bart, Sowrjecy = wsy sewjerowukhdnje wot Budyina.

143. Ninij (Nowgorod), sawne wobkhodne msto w sewjerozapadnej Ruskej: te Rjaza; Wanja = Janko, 1 wjersta = 1 km 60 m.

146. Boranecy, Radwo, Lutow, Kamjenja = wsy sewjerozapadnje wot Budyina; zhitarachu = jdechu (ludwi wuraz).

148. Bitwa pola Budyina w meji 1813.

154. "Swobodna prasa" = swobodny i; "Tydesku Nowinu" zaoi 1842 a redigowae na Smolerjowe namowjenje H. Zejle; l. 1848 buchu wuzwoleni do sakskeho sejma ti serbscy burscy zapsancy a to Ptr Cy, Jan Hajna a Jan Jzorka; sakske knjeestwo wotmowi na serbsku peticiju z 5000 podpismami podatu l. 1848 hakle za 13 msacow, mjenujcy 28. njenca 1849, hdy bchu serbscy wojacy w drjedauskim zbku w meji kralej swru wobkhowali. Ale Serbam so dsta msto ryzy serbskich ludowych ulow jeno serbske itanje a naboinska wuba. Za drjedanskich Serbow maju by 4 kr (!) wob lto serbske bohosuby w dwrskej a kinej cyrkwi a msto serbskich sudnistwow dstachu jeno tomaerjow, ka bychmy byli cuzbnicy w samsnym kraju. A ulska prawa buchu w ulskim zakonje z l. 1873 hie tjto ptihane.

155. Tygodnik = tydenik; Sreznewskij, ruski wuenc, ki puowae w 40tych ltach po uicy, hde so zezna ze Smolerjom; hlej moju knihu, Z skeho listowanja J. E. Smolerja 1920. "Lausitzer Magazin" nmski wdomostny asopis wukhadacy w Zhorjelcu. Paw. Jz. afak, basnik a archeolog ski; jeho "Sowjanske staroitnose" peoi do nminy serbski wtinc Msak-Kosoplski.

157. Vyehrad a ikova hra, horcy na prawym brjohu Wotawy ; Belveder abo Letn, hrka k ranju wot Hradina abo Hradanow na lwym brjohu.

158. Smole pie, zo je jeho elakovsky w l.1842 do ech sobu wza; to je zmylk. Smole b w Prazy a w echach hakle l.1843, ka je widno z jeho praskeho lista Douchej. Hlej moju knihu, Z skeho listowanja J. E. Smolerja, str. 60.

160. Tucho, wulke budyinske pohrjebnio pi "Lubijskej drozy"; hroni = groni - praji; Hungeski = wuheski; afak hlej c. 155; Jan Kollr (1793-1852), ski basnik, zbasni w sonetach "Sawy dowku". Mjee te poahi ze zaoerjemi "Societas slavica budissinensis (hlej nast. "Serbske studentstwo" . 193.); Adam Mickiewicz (1798-1855), najwjeti basnik plski. Jeho najwuznamnie da su "Dziady" (prjedownicy) "Graynaa, "Sonety krymske", "Pan Tadeusz" a "Knrad Wallenrod". - Alexander Sergejewi Pukin (1799-1837), najwjeti ruski romantik a zaoe rus. basniskeje re ka pola Serbow J. iinski. Jeho najlpe do je hrnkowany roman "Eugen Onjegin", ke kotremu spisa pozdio hudbu ruski komponista ajkovskij.

163. Wo Botach jedna Domanjowy "Pewodnik po Botach", wudaty w Prazy 1920; hlej te nast. 135.

164. Texas, juny stat w Zjednoenych Statach Sewjeroameriskich.

166. Cyu nowelu do skeho peoil sym we zbrcy "1000 najreich nowel" w Prazy 1916.

170. Julius Caesa, romski wjnski nawjednik a spisowael (44 ped Khr.). Bu wot Bruta zakoty l.44 ped Khr., harunje mjee jeho za swojeho lubuka, dokel myslee sej republikanska strona w Romje, zo ma mysle staru republiku wotstroni a sebje sameho na samoknjeerje - kejora -powyi; zastupy = rjdy, syy; Kassius a Kaska, pisahancy preiwo Julijej Caesarjej; Markus Antonius, peel Caesarowy i wjednik luda po smrjeri J. Caesara; Luperkule, Lupercalia, romski swjede woisenja i pezjednose; Nerwijowje, germansko-belgiski kmjen, z kotrym Caesa wojowae a jn poti l.87 p. Khr.

171. Dr. sla wumr l. 1915; Kral je swoju pruku "Nae diwado" wuda w l. 1914; Bukecy (n. Hochkirch), wjes k ranju wot Budyina; Khwaicy a Zar wsy k ponocy wot Budyina; Jak. Bart = Jak. iinski; Mikaw ur, ntko scholastik pri budyinskim tachantstwje.

172. Miliduch, serbski wjech, ki padny l. 806 pola Hvernafeda peiwo wjsku frankskeho krala Karla Wulkeho; Milecy, knjeacy rd serbski.

173. Friaulowje, Ladinojo a Rhetoromanojo, mae romanske narody, po ri najblie Italjanam. Bydla w ital. Alpach a may dej w wicy; A. N. Pypin, ruski wuenc, ki napisa zhromadnje ze Spasowiom "Stawizny sowjanskich literaturow". "Stawizny" peo do nminy J. B. Pjech; Towastwo Pomocy za studowacych Serbow, zao. l.1880.

175. Borusojo bydla w zapadnych gubernijach Ruskeje, jich susoda k ponocy su Litwjenjo, k podnju Polacy, ke kotreho kralestwu wulki dl jich. doho suee; wjersta = 1 km 60 m.

177. Wo iinskim je napisal te M. Andricki rjanu brourku w le 1906: hlej te da Ad. erneho a dr.

179. "Serbski dom" w Budyinje bu wotewrjeny 1904.

182. Ruska je rozdlena do gubernijow, na kotreje ole stoji gubernator. Gubernija wotpowduje pruskej prowincy abo sakskemu wokrjesnemu hejtmanstwu; Saratow (na 200tysac wobydl.), msto juhowukhodnje wot Moskwy, srjed pdneje rataskeje krajiny; moveton = frc. mauvais ton = njezdanc, bjez hadkich wanjow.

183. Serbski (homiletiski) seminar w Hodiju, zaoeny 1877 wot fararja J. H. Imia k praktiskemu wudosponjenju ev. theologow w serbskej ri. Ntko je seminar w Hrodisu, pod wjednistwom fararja Mrzaka.

191. Hrnik, Imi, Pful, Zejle, iinski atd., hlej zapis spisowaelow; Franc Ladislav Rieger (1818-1903), ski Ijudiel, prichodny syn Fr. Paackeho, z kotrym zaoi 1848 najstaru sku politisku stronu t. mj. "narodnu", pozdio mjenowami starosku. B te peel naeho J. A. Smolerja; wysoka mohila t. j. wulkotny rowowy pomnik Riegrowy stoji na sawnym praskim pohrjebniu na Vyehrade, hde wotponja zwjeta wsitcy wulcy ludo skeho naroda.

192. Lubin, hora k podnju wot Budyina. (Hlej nast. . 42.)

193. Fr. Palack, Jzef Dobrovsky, Hankaadruzy: Hlej w mojej knizy "2 skeho listowanja J. A. Smolerja Budyin 1919); Sima Milutinooi(1791-1847), junosowjanski basnik, draroatik a historik. Najwjeteje slawy sej doby ze cyklom lyriskoepiskich basni "Srbijanka", hdez sawi junosowjanskich rjekow. Hlej te Wiazowe nastawki wo serbsk m studentstwje w skej "Stud. pose" 1919 a w "Serb. studene" s. 1.

197. Arnot Bart pebywae jako predsyda serbskeho Nar. Wubjerka wot januara do mrca a wot apryla do pnjenca 1919 na mrowej konferency w Parizu.

199. Jzef Dobrovsk a druzy - hlej w mojej knizy - "Z skeho listowanja J. E. Smolerja; Franc Vymazal (1841-1919), ski nakadnik a wudawa typiskich praktakich rnicow "Snadno a rychle" ; Antonn Marek (1785-1877) fara, horliwy ski spisowael a budiel; Karl Alois Vinaick (1803-1869) fara, ski basnik a ulski organisator; Dr. Hanu Mchal (* 1855) ski a sowjanski literarny historik; Ludwik Kuba, zberael a wudawa serbskich narodnych psnjow (hlej jeho "Slovanstvo ve svch zpvech"); je te molowa wobrazy serbskich wtincow w budyinskim Mainym domjej; Jz. Perwolf (1841-1892), ski slavista, profesor na warawskej unversie; Svtozor, praski wobrazkowy tydenik; Slovansky Sbornlk, ski msanik wnowany wosowjanskim zajimam, wukhadacy w Prazy wot 1880-87 pod redaktorstwom Eduarda Jelnka (1855-1897), horliweho pstowarja skoplskeje wzajomnose; Florian Fencl, fara we Vodanach w junych echach, wulki pstowa serbskoskeje wzajomnose, autor mnohich nastawkow wo Serbach, preel iinskeho a Fr. Krala (hlej jeho nastawki w sko-serb. Wstniku 1920); Vtzslav Hlek (1835-1874), ski basnik, wos. lyrik, dramatik, spisowa romanow a powdakow; Svatopluk ech (1846-1908), pdla Zeyera a Vrchlickeho najwti ski basnik ryzy skeho ducha a beletrista; "Osvtovy Svaz" w Praze prcuje so wo wye zdlanje rokich ludowych wortow. Ludowa universita.

203. Litomyl, eska Tebova, mstacy we wukhodnych echach. Litomyl je rdne msto sawneho skeho komponisty Bjedricha Sraetany, molerja Ot. Maka, narodohospodarja F. A. Braunera a dr.; scy brata: Jednotu skobratrowsku zaoi knc XIV. ltstotka Petr Chelicky, ski naboinsky spisowael; scy bratra chcyli iwi by po pikadu prnich kesanow. Kivoklt, hrd juhozapadnje Prahi w dole rki Berounki; Ferdinand I.t wjwoda rakuski, bu wuzwoleny l. 1526 wot skich stawow za skeha krala. Z tym sa so zakad k Rakusko-Wuheskej; Jan Augosta (1500-1572), biskop skich Bratrow; wulki wichor l. 1618, t. j. 30tna wjna; bohorska bitwa b 8. nov. 1620. Tu pewiny Ferdinand II. ske stawy, ki bchu so na krtki as wuswobodili a sej za noweho krala Bjedricha Falckeho zwolili. Tu zapoina ski narod spadowa, jeho najlpi wtincy - ka na pr. wulki pedagog Jan Amos Komensky - bchu nuzowani wtinu wopui, ska r a literatura spadujetej tohorunja a ske zemjanstwo so ponmuje. Hakle horliwi wtincy zapoinachu za 150 lt, knc XVIII. lts. ski narod wubude. W XIX. ltstotku zesamostatnjuje so ski narod ble a ble, najprjedy literarnje, potom hospodascy a politiscy, sknnje te we witkich smrach; w swtowej wjnje 28. oktobra 1918 doby sej te swojeje politiskeje samostatnose a zjednoiwi so ze Sowakami wutwori skosowaksku republiku.

204. Ptr Bezru (Vlad. Vaek) wuznamny basnik najmodeje skeje generacije. W swojej basniskej twrbje (lezske psnje) nam zobrazuje potowanje skeje narodnose w prjedawej rakuskej lezskej.

209. Serbske hibanje zapoa so 13. nov. 1918 ze zaoenjom Narodnebo Wubjerka w Budyinje.

213. Korhojnistwo = bataillon; stoina = kompanija; uprija wjes w Serbiji; Altona (173 tys), msto pri Hamburku; Podolska, krajina w junej Ruskej.

215. Wot 11. nov.; 11. nov. 1918 b prnja zhromadizna serbskich wtincow w Serb. Domje, ki zaoichu Nar. Wubjerk; E. Bart bu z prnim pedsydu.

217. Saksoswrni, wubjerk saksoswrnych Serbow, zaoeny na nastork sak. knjeestwa, zo by wojowa peiwo N. W. a Serbsk. Zwjazkej, narodnej organisaciji wch Serbow; inferialny, njeknicomny; 22. junija 1919 buchu zasudeni jich dawose dla serbscy wtincy dr. A. Muka, Nawka, B. Dobrucki, Hicka, Hantu k jastwu a pjenjenemu khostanju; Termopyle, skalna wuzcina w srjednej Grekskej, hde zadera spartski kral Leonidas z horstku swrnych pemcne wjsko perskeho krala Xerxa tak doho, doni so Sparta njewobtwjerdi. Leonidas wzo zahiny.

219. Wo rozdelu mjez hornjej a delnjej serbinu hlej zkrtka w mojej Piruccy hornjouskeje serbiny; wobrnje wo delnjej serbinje jedna dr. E. Muka we swoj "Historische und verglechende Laut- und Formenlehre der nieder-serbischen Sprache" a G. wjeja we swojej praktiskej Rcnicy. - Delnjo-uiske sowa, kotre by Hornjouian eio zrozumi: Spjej = oj, glka = hola, lsyk, gaby, aby = hdyby, chop (se) - zapoe, ifaea dla = zhubjenja (minjenja dla).

220. Tamkor = tam, tatan = pohan, humarik = mortwy, hulicowa = powda, liochoee = wokewjenje, pomrokotnos = zamnjenos, m = mjeno, hopry = wopory, wtergi = druhdy, pra se = aha, lc = ha, (e)gluka = (nje)zboo, ein, nm. Stettin, msto pri wuliwje Wdry do baltyskeho morja; Welikogrodska = Meklemburska.

221. Malsny = hibity, arca = swre, barca = bre, okany = bity, lasny = spny, cywka = zywa (spinka).

222. Gumno = zahroda, pomsi = wjei, juor = hio.

223. dza = sylza, zachada = so minje, nimerny = wny, niriier = wnje, zajto = jutisi de.

224. Kasa = kesa, ipe = uka, pozwignu = zbhny, hobojm = wobje.

225. Kasa = kroe, chamny = buki, mowy

226. Perwej = prjedy, rdlo = ro, kuo, zachopek = zapoatk, pdejpnik = podan; Kstnica, nm. Konstanz, msto pi Bodamskim jzorje.

227. Sprojty = haluzaty, krabja = rjebo, weto = tola.

228. Rda = tepota, znank = swdk, jsno, jsej = spnje, spnio, huesy - zastri, huchyta = wuiska, wumjeta, zn = kline, hoblea = zbldny, w kwi = w krw, saklina = zoba, pn = potom, wstonu = wotenu, skoboda = swoboda, honim = wonmid, hobapi = wobda, predoby, zahobtuy = jima, hugroni = wuprajid, zogo = hok, ma = rjda, sya; Markhrabja Gero napade uicu a Milansku (Hornju uicu), dokel chcychu so Serbja wuswobodi a so z Polakami zjednoi, nad kotrymi tehdom knjeee Mjeisaw I. Ale Gero pewiny uicanow a Milanow, ale wido, zo jeho dobye njebude trajne, preprosy k sebi do Mna 30 uiskich a milanskich wjwodow, kotrych da pi hosinje skncowa (w l. 963). Pirunaj inohru skeho spisowaela Aloisa Jiraska "Gero" peoenu prez M. Andrickeho do serbiny a nastawk . 222.

229. Ned = hnydom, hucabnik = wue, wtlba = wotrjad, wotdlenje, pijazny = preelny, wzba = zwjazk, zwisk.

230. Zuk - zwuk, zynk; tuga = hrjebja, struha, rka; struskaty = kwtkaty.

zpt na obsah - Dal: Beleka za jugoslavenske itaoce