esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

104.

Nto wo jtowjeku w diluviainym asu w Europje

Diluvialna doba naeje zemje je potajna hranica swtnych a zemskich stawiznow. Jeje as memy densa lpje postaji ha prjedy. Mjez tym wak, zo po pepytowanjach poslednich 30 lt densa egiptske stawizny ha nhde do lta 4000 ped Khr. derje dos znajemy, w Europje stawizniske ra wjele prjedy zaprahuja, dosahujo z najwya ha do 15. stotka ped Khr. Wo tym, to je so prjedy wo iwjenju europiskich ludow podawao, zame nam jeno prahistorija nkajke wotmowjenje da. Wueni su stawizny zemje do wstych periodow z kharakteristiskimi zwrjatami a rostlinami dlili. Paproi wuhloweje doby sldowachu jehlinowe a hie pozdio lisowe tomy krydoweho asa, sknnje rostliny z jasnje widomym knjom. Podobnje memy zwrinu w njedlenym zwjazku wot jednorych ha k wye organizowanym formam showa, ha k runje khodacej owskej wopicy ped neto ltami w teej podzemskej wore wosrjed kupy Javy namakanej. Pirodospytnicy w jeje kosowcu pedkhadace formy praowjeka zeznawaju. Njediwajo na tutu, tola hie trochu njedowusldenu namakanku - pokazuja nam druhe, zo je praowjek hio wstu kulturu m. Wosebje prawobydlerjo Europy stojachu na pimrjenje wysokim stojniu zdanose. Ze spodiwanjom widimy, zo na dl zemje w teej dobje a w jeje mcnej vegetaciji hie njeb wot ludi wobydleny. Prnje dopokazy wo owjeku nakhadamy hakle w sldowacym lodowym asu. Tehdom njebchu jeno Alpy, ale te hornje Wochi, wabska, haj samo srjedno-nmska hornina z lodowcami pikryte, a wot sewjera pikhadujo napjelnjachu lodowe rki wuob baltyskeho morja, dl sewjerneho morja a poncnu ntiu Nmsku. Rostliny a zwrjata so k junyrii pobrjoham Europy, z dla samo do Afriki naspjet wrachu, z dla do cya zahinychu. Za nimi pak iachu so wot ponocy druhe druiny, ki zymu znjesechu. Srjed tuteje tak mcnje premnjeneje pirody stojee ntko owjek, Powostanki jeho bya namaka w Franczskej a w Nmskej wudom w tych stronach, ki w lodowym asu zalodene njebchu. Tajke namakanki wobstojeju z brnjow, runeje a domjaceje nadoby, pychi, welkich wotpadkow a mjenje abo lpje zderanych kosowcow. Sawne su wosebje namakanki w Scusssquelle w wabskej a z Taubacha w Ilminym dole pola Weimara. Flora a fauna preje pokazujetej docya sewjerny raz, mjez tym zo staroitnose z Taubacha pzdniemu - srjedolodowemu - asu pisueju. Jim podobne su namakanki z wulkich podzemskich przdnjencow w Franczskej a wabskej. Zoimy-li witke tute powostanki porunjo sebi, dstawamy sldowacy wobraz diluvialneho owjeka:

Diluvialny owjek mjee hio wstu prnjotnu zdanos, nakhadamy pola njeho prnje spoatki rjemjesa a druhich wustojnosow. Wn b hotwje, runajo so w tym snad sewjerno-amerikanskim Indijanam abo ukam w Asijskej. Swoje brnje hotowjee sebi z wtrych kamjenjow, ki z rjemjekami k nkajkemu toporu wjazae. Howna diwina bchu w tym asu bhae, hobrske jelenje, mamuty a przdnjenske mjedwjede, ki tra w jamach ojee. Peto ze swojimi kiprymi a snadnymi brnjemi sebi z eka zwri tamnym sylnym a diwim zwriskam swobodnje napeiwo stupi.

Hotwjeski dobytk rozumjee wukoi a wukutli, trjebajo pi tym kamjetny n abo mjedwjedowe elesno. Mjaso pjeee sebi na wohnju a spera je drje te na po syre. Pozdio nawukny, sebi je wari w hustopleenych witkowych korbach, z nutka z hlinu zamazanych. Pez to dde najskeo k hornestwu. K wotmnjenju jdee hdys a hdys ryby, ki b sebi z rohowej wudu popadny. Po wobjede wotpoowae mu na mjedwjedowej koi, mjez tym zo ona swoje hospodaske pisunose wobstarovae. ijee drasty ze idlekom, ki b sebi z jelenjoweje kstki wudaa a te z tajkimi jehami. Wzo bchu drasty jeno z koow, peto pas a tka diluvialny owjek njerozumjee. Pik wn najskeo by njeje, peto pordko nakhadeju so piwne sudowja, ka wobdane jelenjace nopy. Tola pychu wn hio znajee a lubowae. Na to pokazuja pewjerene zuby diwich konjow a elesna diwich kkow, ka te kruchi ewjenca, z kotrym so wse barbjee. Z toho hdamy, zo je so te zawjeseli wdi w swojim iwjenju. Wurzanki a wudypanki na rohach wobswduja nam, zo su nkotre splahi hio spoatki wumjestwa dspe, peto wone pokazuja na wtre wobkedbowanje pirody. - Mao wmy wo wobydlenjach diluvialneho owjeka. Bydlee najskeo w le pod koanymi stanami a w zymje pytae wuek w zemskich przdnjencach a kaobach. Normalnu lnu postawu praowjeka rysowa je eko, dokel hio tehdom welake splahi w Europje bydachu; najasio namakachu so dozy ludo z dohimi nopami. ȳowjeka diluvialneho asa sldowachu ludo kamjetneho asa, ki su z kolikowych twarbow blie znai. Wot sknenja lodoweho asa je so - ka welake woblienja pezjedne dopokazuja - nhde 20.000 ha 40.000 lt minyo. Kak snadnuke zda so nam napeiwo tutej libje tamnych 1500 lt ped Khr., ki knc historiskeho pepytowanja w Europje woznamjenjeju!

Jan Kek, uica 1901.

zpt na obsah - Dal: Nto z geologiskeho twara wokolnose Budyina