esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

133.

Biskup Myriel

Lta 1815 be jeho Mios Charles-Franois-Bienvenu Myriel z biskopom w D. Jnu zaklepa ncht na durje biskopoweho domu.

"Dale!" zawoa biskop.

Durje so nahle roko wotewrchu, ka by je ze wej mocu wurazy.

Zastupi owjek, sini kroel doprdka a wosta stojo, njezawrwi za sobu duri. Na khribjee mjee waok, w rukomaj deree kij. Jeho woblio be khrobe, hnwiwe, mune a hrube. Wohe z wohnia na njeho swee.

Biskop hladae zmrom na pikhadnika. Runje wotwrae ert, chcyjo so woprae, eho sej peje, hdy so pikhadnik z wobmaj rukomaj zepr wo kij, pemri starca z woomaj a rjekny:

"Tak. Mjenuju so Jean Valjean. Sym khostanc. Dewjatnae lt pobych na wjeslicach. Pred tyjomi dnjemi su mje puili a ntko du do Pontarliera, tam su mje psali. tyri dny du z Toulona. Densa sym wuo tyri mile. Tu w kormje su mje wuhnali, dokel mam oty pas. Dch do druheho hosenca, ani tam mje njejsu wostajili. "Praj so!" praja. Dch do jastwa, dohladnik njeje mje tam pui. Dch do psyeje budki, ps je mje kusny a wuhna, jako by by owjek, jako by te wn by zhoni, t sym. Chcych penocowa na polu, ale je ma, - pomyslich sej, - pide so deika, wrich so do msta, zo bych so stuli nhd pi wrotach. Hiom hotowach so lehny na kamjetnu awku, tu mi pokaza nkajka stara ona wae durje prajo: "Zaklepaj tudy!" Tu zaklepach. "to je tu pola was? Korma? Mam 109 frankow to sym sej w jastwje zasui. Zapau. Pjenjezy mam. Sym muny, wak sym wuo tyri mile, a sym hdny. Mu tu wosta?"

"Knjeni Magloirowa," prajee biskop swojej hospozy, "pinjese sem hie jednu jdnu piprawu!"

Puowa sini tri kroele doprdka a bliee so lampje, stojacej na blide.

"Posuchaje," rjekny, ka by derje rozkazej njezrozumi, "se sya, zo sym khostanc? Pikhadam runy pu z khostanje," wuee z kapsy otu lisinu a rozewri ju.

"Tu je mj pas. oty - widie? Jehodla su mje wude wuhnali. Chcee, peitaje sej jn? Wustoju so na itanje, sym to nawukny w kde. Tam je ula za toho, ki chce wukny. Pohladaje, to je tu napisane: "Jean Val|ean, na swobodu pueny khostanc, narodeny ..." to was njezajima. Pobych 19 lt w khostani. Pje lt za rubjene padustwo; tyrnae za tyri pospyty w eknjenje. Jara strany." Witcy mje tu wuhonjeja; a wy mje sem puie? A njeje pola was konjenc?"

"Knjeni Magloirowa, daje iste aty na oo do spanje!" Knjeni Magioirowa wotede rozkaz wukonje. Biskup wobroi so k hosej.

"Syde a wohrje so, luby knjee. Budemoj hnydom wjeerje. Mjeztym zo wjeerjamoj, wam piprawja oo."

Puowa b widomnje wopimny. Wuraz jeho woblia, dotal rozmjerzany a hruby, pemni so do wuraza diwaceho so, njedowriweho, radostneho, a wn zapoa jakota ka lowjek, ki je pio ze swojeje mry.

"Sto? Hleje! Mam potajkim wosta? Njewuhonjee mje! Khostanca! Rkae mi "luby knjee". Wykae mi, njetykae! Njeprajie: "Praj so, pso!" ka mi bychu prajili witcy. Woakowach, zo mje wustorie. Tohodla sym wam hnydom rjek, to sym do owjeka. A wy mi kazae k wjeeri a dawae mi oo ze atami, kak, to by khort! 19 lt njejsym spa we ou! Se to duni ludo! Dowole, knjez korma, kak so mjenujee? - Zapau, njech sej adae tokuli. Se dobry owjek. Se tola hoseca?"

"Sym duchowny," wotmowi biskop. - "Duchowny!" znapeiwi khostanc. "Woprawde duchowny tuteje wulkeje cyrkwje? Hde sym to m woi, zo sym so njedohlada waeje apki."

Po tutych sowach pooi do kuta waok a kij, zastori lisinu do kapsy a sydny so. Mjez tym zo ree, stany biskop a zawr durje, kotre bchu wostae wotewrne. Knjeni Magloirowa so wri. B pinjesa hie jednu jdnu piprawu a pooi ju na blido.

"Knjeni Magloirowa," prajee biskop, pooe jdnu piprawu blie k wohnjej a wobroejo so k hosej doda: "Ncny wtik je w Alpach zymny. Zawse se pemjerzny, knjee?"

Hdykuli wupraji sowo "knjee" ze swojim khutnym mrnym hosom, rozjasni so z radosu khostancowe wobio. Khostancej rjec "knjee" je samsne, ka lanemu poda klecu wody. Ponienje lani za esownosu.

"Ta lampa ma njejasne pomjo," pispomni biskop. Knjeni Magloirowa zrozumi a wotede do biskopoweje spanje po slbornaj swnikaj, kotrej pinjese ze swacymi so swkami a staji jej na blido. Wdee, zo to mjee biskop rad, zo so zaswichu, kdy su pola njeho hoso.

"Se dobra dua," prajee khostanc, "njezacpiwae mje. Se mje wostaji pola sebje. Njejsym wam zataji, zwolkel pikhadam a t sym."

Biskop wza khostanca peelniwje za ruku: "Njeb wam trjeba mi rjec, t se. Tutn dom njeje mj, ale boi. Tute durje njepraeju so pikhadaceho, ma-li nkajke mjeno, ale ma-li nkajke horjo. Wy epie, cwiluje was hd a lanos, witaje, zastupe. Njepijimam was pola sebje, tu je z knjezom tn, ki trjeba wueknia. Witko, to tu je, je wae. to trjebam wde wae mjeno. Prjedy dyli se rjek swojo mjeno, hio wdach, kak mam wam rka."

Hs pohladny ze spodiwanjom na njeho. "Woprawde, wy se wda, kak so mjenuju?" - "Haj," wotmowi biskop, "wedach, zo was mjenuja mjeho bratra." - "Haj, bch hdny, hdy tudy zastupich," prajee hs, "ale nad wami dyrbju so tak diwa, zo sym samo na hd zaby!" Biskop pohladny na njeho a wopraa so: "Wjee se epja?"

"Ach, ewjeny kabat, kula piwjazana k nozy, deska msto oa, zyma, horcota, bie, dwoje puta za kde zpeiwjenje, kda za sowo wotmowy a rjeazy te we ou, haj samo w khorowni. Psy, haj psy su zboownie! A to trajee 19 lt. Di, bud iwy ze otej lisinu!"

"Haj," prajee biskop, "se pio z mstna aose. Ale sye, w njebjesach bude wjacy radose nad zapakanym wobliom pokutneho hrnika dyli nad istym wodwom sta sprawnych. Jelizo se sej z tutoho mstna epjenja pinjes zobu a hidu peiwo ludom, se hdny sobuua; jelizo pak se sej pinjes pokoru, mr a wotpuenje, se lpsi dyli my witcy."

Mjeztym pinjese knjeni Magloirowa wjee. Biskopowe woblio pija nahle wjesoy wuraz hospodliweho domjaceho knjeza. "Prou, pisyde so," rjekny iwje, ka by hewak hosom k blidu kaza. Biskop peita modlitwu, potom nala poliwki. Hs da so ze spchom do jde.

"Mni so zda, zo na blide neho pobrachuje," rjekny zrazom biskop. Woprawde, knjeni Magloirowa b na blido runje te ti nuzne jdne piprawy pooia, mjeztym zo b wanje kas na blido wtke jdne piprawy, hdy wjeerjee w domje ncht cuzy. Knjeni Magloirowa porozumi naracy, mjelo wude a za khwilku byachu so na blide hio witke jdne piprawy, kotre b biskop ada, symetriscy rozpoozene ped kdym, t sedee za blidom.

Po wjeeri wza biskop z blida jedyn ze slborneju swnikow, poda druhi swojemu hosej a rjekny: "Dowjedu was do waeje jstwy."

"Khostanc de za nim. Tu khwilu, hdy dtej pez spanju, kadee knjeni Magloirowa slbro do kinki na snje nad howu biskopoweho oa. Cinjee to kdikeho wjeora, prjedy ha dtaj spa. Biskop dowjede hosa do jstwy, w kotrej b iste oo psae, staji swcnik na blidko a zdali so pejo jemu dobru nc.

Hdy b na cyrkwinskej wi druha hodina wotbia, wocui Jean Valjean. B jeho to wubudio, zo b oo pemjehke. Njeb na khmanym ou hio dwacei lt spa, a harunje b so w drase lehny, njeda jemu njezwuene zaue twjerde wusny. Wjele welakorych myslikow hrajee jemu we howje, a jedna so na stajnosi wree a dobywae nad druhimi: B wida s slbornych jdnych piprawow a wulku icu do poliwki, kotre b knjeni Magloirowa na blido pooia. Te jdne piprawy njedawachu jemu mra. Leachu tu, nto kroeli wot njeho. Hdy b o pez spanju, b widal, kak je kadee stara hospoza do kinki nad howu oa. Je sej kinku derje spomjatkowa. B na prawu ruku wot wukhda z jdenje. Jdne piprawy bchu masivne, ze stareho slbra; hdyby je peda, by moh wuwikowa dwjcy telko, dyli to b sej zasui w asu swojeho dewjatnaeltneho pebywanja w khostani.

Cyu hodinu tak wosta w dwlach a w boju. Wotbichu ti hodiny. Wotewr woi, zbhny so na ou. Rozahny ruku a pimny na waok, kotry isny do kuta jstwy, spui nozy a sydny so. Wosta neto mjeninow khabajo w tuteje posiciji, potom stany, hie nto mjeninow wosta stojo bjez toho, zo by so rozsudi a nasuchae; w khi b cyle icho. Potom tykny sej rije do kapsy, sahny wacok z rjemjenjemi a wza jn na khribjet. Zatajejo dych a kedbliwje stupajo, nastaji so k susodnej jstw, kotra b biskopowa spanja. Durje bchu pizainjene: biskop njeb jich ani za sobu zawr. Valjean sahny sej apku do oa a de spnje runy pu ke kincy, njehladajo na biskopa. Klu tee w durikach, wotamkny je. Prnja wc, ktora jemu do wocow pade, b korbik ze slbrom; wza jn, de z rychej kroelu peze jstwu, bjeze weje kedbliwose, a njediwajo na um, kotry z tym nastawae, de k woknu. Hrabny swj kij, wuskoci z woknom, skhowa slbro do waoka, w skoku peba pez zahrodu, pelze pez pt a skhowa so.

Nazajtra, pi skhadenju snka, pekhodowae so biskop po zahrode. Knjeni Magloirowa piba rozhorjena k njemu.

"Biskopska Mios! Je ekny a slbro je nam wotnjes. Hleje, tule je pelz!" Biskop stojee khwilku ie, potom pozbhnywi zamyslenej woi rjekny zmrom: "Pedewim je hie praenje, ha b slbro nae. Dawno sym je z njeprawom pola sebje khowa; sua khudym. A tn owjek je khudy."

Po maej khwilcy de biskop snda k samsnemu blidej, za kotrym b wjeor ped tym seda Jean Valjean. Runje stawae wot blida, hdy ncht zaklepa na durje. "Dale," zawoa biskop. Durje so wotewrchu. To muowje derachu za khorna twrteho, twrty - Jean Valjean.

Biskop pistupi k nim tak iwje, ka jemu dowolee jeho pokroia staroba. "Ach, to se wy!" prajee, hladajo na Jeana Valjeana. "Jara m|e wjeseli, zo was widu. Sye, wak sym wam te da swnikaj, stej slbornaj, ka wo druhe. ehodla njejse sej jej wza z jednymi piprawami?"

Jean Valjean pozbhny woi a pohladny na biskopa z wurazom, kajki njeme wupraji adyn owjeski jazyk. "Tak je tn owjek prawdu ra, Waa Mios?" wopraa so slranik. "Zetkachmy jeho; zdae so nam by ka eknjenc. Zaderachmy jeho, pehladachmy a namakachmy slbro.. ." "A wn je wam praji," ree biskop z posmwkom, "zo je to jemu da stary duchowny, ki b jemu nclh poskii? A wy se jeho sem piwjedli? To je njedorozumjenje." "Tu memy jeho puie?" "Wzo," wotmowi biskop. Stranicy puichu Jeana Valjeana, ki stupi nto kroelow do zady. "Je to wrno, zo su mje puili?" pora z icha, ka ra ludo spicy. "Haj, sy swobodny, njejsy sya?" rjekny jedyn ze stranikow.

"Luby peelo," wobroi so k njemu biskop, "prjedy ha wotedee, wozmjee sej swojej swnikaj! Tu staj." De k wohniu, wza slbornaj swnikaj a poda jej Jeanej Valjeanej. Jean Valjean tepotae na cyym le. Mechaniscy wza swnikaj a wn zamotany zhladowae na njeho. "Die w mru!" rjekny jemu biskop. "A zo bych njezaby, luby peelo, pidee-li hie ke mni, njeje trjeba khodi ze zahrodu. Mee pecy pikhade a wotkhade z durjemi z wulicy. Zawramy je wo dnjo a w nocy na klinku." Potom wobroi so k stranikam a doda: "Knjea, mee hi." -

Stranicy so zdalichu. Jean Valjean ujee, zo je blizki womorje. Biskop k njemu pristupi a rjekny eptajo: "Njezapominaje, njezapominaje nihdy swojeho sluba; da se sowo, zo wuijee tych pjenjez k tomu, zo bye so sta z porjadnym owiekom." Jean Valjean njemo so dopomni na adne sluby spodiwa so. Biskop wupraji tute sowa wosebje doraznje. Swjatonje doda: Jeano Valjeano, mj brate, wot ntka pestawae sue zu a pekhadee do mocy dobra. Sym wau duu kupi. Wuhonjam z njeje ducha my a wotedawam ju Bohu."

Victor Hugo. Z romana "Les misrables" ("Bdni"), pe. J. Wiaz.

zpt na obsah - Dal: Wjeorne rudenje