esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

166.

Wjna

Pisachu pak tehdy lta 1870. Na znate wanje so swtne podawki wotwiwachu. Nalo zaahny po dohej krutej zymje do serbskeho kraja. Synowe n bchu so hio zapoae. Tu pide gtrana pows te do naeje serbskeje wjeski, zo je wjna wudyria, wjna z Franczskej. Strach a bojos zaahny do Jelenic domu. Ma a Maka pakatej hke sylzy. Jeno nan so zwon-kownje z najmjea wobknjeee. A brzy pide druha pows, ki te potrjechi Jelenic dom: Zahrodnikec Jan dyrbje|e hnydom do wjska. Ale wjele ble hie zeeri tuta pows Zahrodnikec swjbu. Jich nan njewdee, to zapoe. "Hdy by tam Jan wosta w bitwje surowej? Potomnika nimam!" Janej drje njeb runje won pelohko, so dli wot nana, maerje, lubeje, ale tola so jemu te zaso lubjee, zo smdee jako wojak sobu won do pola. Najzrudnia b Jelenic Maka. Potajnje kleee w swojej ichej komorcy a k Bohu, woderjej bitwow, so nutrnje modlee: "Hlej, Wte, njebjo a zemju sy stwori a pod twojej hnadnej ruku je iwe wo stworjene! Ach, Boo, to jenike wotwobro a njedaj padny jemu w stranej wjnje!" A horce sylzy maachu bej jeje rucy.

Na druhi de jdee ze Zahrodnikec dwora wz.

Nan swojeho jenikeho syna do cuzby wjezee. Ha hdy so wri? To je njewste! Najrado bychu jemu sylzy do woow stupie, ale wn jako mu njechae by saby. Jan mrny do pichoda zhladowae. Jako wozyk nimo Jelenic jdee, wobroi so Jan k zahrode. A hlej, tam wohlada Maku, snad posldni kr. Srjed naltnich kwtkow stojee wona, kwtkow najrjea. Pozbhny howiku a z ekim hosom eptny: "Jano, pid zaso!" A Jan ji z ruku kiwny: "Pidu, Maka, pidu!" Zahrodnikec nan prasny z kudom a rychle khwatataj brunakaj dale. "Jano - Jano, lubi Jano- -"

Wot Jelenic Arnosta dde brzy pows, zo je hio na puu do njepeelskeho kraja. Maka mjee ntko wzo wjele wjacy da, ale wo wona swru wobstara. Tola stysk a bojos wo lubeho kodetej jeje strowosi, poinae nkak khori. - Dale powse wot Arnota a Jana njebchu de, tak zo nicht njewdee, hde staj a kak so mataj. Wjesni nowinkarjo drje hio powdachu, zo staj wobaj padnyoj, tola jim to nicht njewrjee.

Jako bu tehdy Zahrodnikec Jan do wjska powoany, dyrbjee ha do Lipska puowa. Z cyej syu modencow so tam wjezee, prni raz po eleznicy. Kajka b to horliwos a zahorjenos pola wch. Ze wch wozow klinachu wjnske spewy. Witcy bchu jeneje mysle. A wude, hde pejdechu, jich sya ludu witae a strowjee. Janej b to witko nowe. Nkotrych peelow a znatych b drje trjechi, nic pak Arnota. Wsom njedel trajee eka suba w Lipsku. Janej bywae asto hrko a jemu so styskae. Tola jene mjeno pokhilenu howu stajnje zaso zbe: Maka. "Za dw njedeli poehnjemy te my do wjny", pisae z krtka domoj strowiwi wch lubych. Horco woakowany wokomik sknnje pide. Wulka wjesoos a zahorjenos witkich modych wojakow wobknjeee. A ntko nastupichu tu dalku jzbu k franczskim mjezam. Peco a peco zaso zaklinachu nowe spwy a z nich najmcnio stajnje tn spw wo strai nad Rynom. Daloke a wobene bchu te prnje pokhody. Jan hio prnje dny trot dawace sowa domoj pisae: "Da-li Bh, luby nano, stojimy za tyde ped njepeelom. Bh je z nami, wjede nas! ..." To b hojacy balzam do bolostneje nanoweje wutroby. Sylzu we woomaj rozti. "Hle, ty sy lpi dyli ja", dee a zaini list. A runje zasta asnik tikota, nan so striwi na njn pohlada, jako by so jeho woprae chcy: "Jano, Jano, to je so i stao?" Te Jelenic Arnot domoj pisae, zo je strowy a zo pebywa w Trieru. Jana pak wida njeb. Wbohu Maku martrowae a wiowae njewstos a staros wo lubeho. Ow, wulka ea je stysk, hdy dua budi w njewstosi, hdy diwje wtry umja a wuja. Ale derje, zo jedyn trt, jena nadja njezade: A njech te omy so wye a wye waleja, as dyrbi pi, zo so zaso zmruja, zo boe snko zaso krasnje a jasnje zaswi. A komu tuta nadija w dui so byi, tn pedobude witku zrudobu a tynos.

Tam, hde mdry kostrijanc a ewjena makowina kjetej, tam holio casto khodee a hladae, ha na puu so nihde znaty wozyk njezjewi. Tak b tam te densa zaso da. Boe snko w domk de a rozliwae densa tajke krwawne pruhi na wu krajinu. Samo stara brza, pod kotrej Maka stojee, wa krwawjee. Wo b tak spodiwnje icho. Maka ujee so do wysokose pozbhnjena. Kida njesechu ju ka jandelka do dalokose, blie a blie krwawnemu sncu. Z dobom dtkny so ncht jeje ramjenja. Maka so wobroi. Zady njeje stejee na dobo modenc we swtej drase, a jeho howu wobdawae wulka jasnos. Tn wotewri swj ert a dee: "to pyta tu? Je tra i na kral kida myslow spoi, swt pelei?" "Twojeho krala njeznaju!" wotmowi Maka wustrena. "Na kral je wude a wo; a ty sama sy suownica jeho stoa. Wn je kral mysow, kral uow, a kdy owjek je jemu poddany." A diwny modenc so zhubi,

a na jeho mstnje wohlada Maka njesknnje wulki jzor. Na nim wjezee so kolebajo d, a nutka sedee owjek. Na dobo pozbrny so strany wichor. Njebjo so ornjee, a bysk zapae za byskom. omiska so walachu a pemjetowachu. Maka wa trepotae. "t drje je tn, ki tam na di peiwo wtrej a omam wojuje?" Wona stykny rucy. d so dale a ble k njej bliee. A hlej a hlej, njeb to Jan, jeje horcolubowany Jan, tn wbohi dnik tam na jzorje? Ale kak moh Jan tule sem pi? "Jano", zawoa Maka wte do hobrskeho umjenja. Ale rozhorjene jzorisko pr te zynki. Ze wej mocu zawoa Maka zaso to lube mjeno. Ale Jan jeje njesyee. A njewjedro peco diwio howrjee. Horiska omow rosechu a so hnydom zaso w njesknnych hubinach zhubjachu. A hlej, to Jan tam ini? Wn na seor lzee, tam hde wtry najdiwio zakhadachu. Kdy wokomik mee spadny. Maka chcye wo pomoc woa, ale hio njemee. Ntko Jan rucy k njebju zbhae, a hlej, ehliwy bysk do njeho dyri. A Macy so ped woomaj zami. - Mu pak, ki wjeor nimo brzy domoj kjiwatae, namaka Jelenic Maku bjez wdomja w mjehkej trawje leo. Zbhny ju a donjese ju khte domoj. W opym ku drje wona zaso k sebi pide, ale jeje wcy sapatej wohe. Maka nikoho njeznajee a jeje diwnym ram nicht njerozumjee. Jelenic nan b so jara wustra, da pak hnydom krutu porunos, zo nicht njesm maeri to wo tym njezbou powda. Brzy pijde lka, ki Jelinec nana zmrowa. A Maka hio mrnio drmae.

B na druhi de, njedelu rano, boa stwrba byee so w cyej swojej krasnosi. Mie rae zerja njebchu wjacy krwawne, ale nasyene z njewurjekliwej lubosu a nadju, wejo nowe zboe. Hie jnkr so liso tomow zelenjee, powita de hnady. Hie jnu spytachu kwtki, howicku zbhny k njebju. Maka wcy wotewri a hladae strachotnje wokoo so. Njeje tu jzor, d, bysk? N, hlej boe snko mrnje a mile z woknom nut kukae. "Je so mi to jeno tak hrzbnje dao?" praee so wona. "A njeje wn zao?" Hlej, tam ptaik na tomje sedee a zahwizda: "Trilomfi!" "Ach, kak krasny de!" Maka zdychny. "Trilomfi", ptaik z howiku kiwny. Maka spyta stany, tola ujee so hie jara saba. Ldom mee khodi. to b so to z njej stao, njewdee so wona dopomni. Jelenic nan ju z radosu postrowi, b wjesey, zo b Maka zaso strowia. A ree ji: "Maka, ke mi densa njepde, sy hie pesaba;

wako budu so ja za tebje sobu modli." A Maka b z tym spokojom. Wako so wona te doma z cyej wutrobu nutrnje modlee a proee wo mr a hnadny kit boi za swojeho Jana.

Cya wosada b so w boim domje zhromadia. Dakne serbske krlue umjachu pez boi dom. Duchowny knjez tak hnujace sowa z kltki dele selee, zo wutroby witkich posucharjow huboko zapimny. A im nutrnio stupachu po prdowanju modlitwy pobonych kemerjow horje k boemu trnej. Kdy wak mjee tam wonka w hrzbnym wojowanju nkoho ze swojich lubych. We wjnskich asach so ludo wjele ble k Bohu dera ha w asach mra. To be te tu wide; dokel nkotrykuli a nkotrakuli, ki do boeho domu hewak zrdka hdy pikhadachu, so tu densa pobonje modlee.

Jurij Wjela-Kuban, Wjna, uica 1914.

zpt na obsah - Dal: Hymnus Serbam na pu do noweho stotka