esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

175.

Z Warawy do Moskwy

Boruska wjes! Z im pak so po prawym rozeznawa wot kajkejekuli z naich serbskich wsow! Nizke domy, z esanych, nad so skadenych hrjadow natwarjene, ze somu kryte abo ze indelom, mwa d te pola nas hie do naich dnjow, a prjedy hinaich ani we uicy njeb.

Ale nto diwneho tu tola ma. Nihde njeje zahrody, ani zahrodki ped statokom abo pi statoku, haj ani toma, ani kecka njewohlada, ka we wsy nic, tak nic pede wsu. Ka na ponu uku zdada so i khki zestajane by.

Njejsu to njerjane twarjenja, ale cyle pihdne, a po swojim wanju te pijomneho napohlada. Poskhodow njebywa, w rokim pizemju bydla ludo a skt. A z naha nad domom wustupuje wysoka tcha, z wjeta ze wch tyri stron. Swisle su proste, z rdka debjene, ka w naich Btach z konjacymi howami. Za krydo sui soma - dale k ranju wak pikhadee: drjewo. Barba knjei ra, barba drjewa. Tajke nizke twarjenje, z drobnymi woknjekami, skia wobraz pokojnose a mra. Jewio dopjelnjeju wurazne wysoke studnje, ka by je t sem penjes by wot Trjebina, wot Slepoho.

Pdla brnje mjachu tu z wjeta wysoku, roku rjebliznu. Na nju be, ka sna wulki rjad itnych snopow nawany na suenje. Najble wak tu burjo hakle syno syechu, hrjadki rozepowa pak so jim treba by njezdae, ani tu syno njedachu, ka pola nas. Smalace ruske snco syno te na hrjadkach wusuuje.

Lud je w tych stronach khtro njezdany hie. Ale eko tu komu to porokowa; to wak zwisuje ze zemjepisnym pooenjom. Bjez mry khuda krajina je boruski kraj. 13 ludi bydli tam na ksnym kilometru; a to je krajina hio pewobydena; wjacy zeiwi njeme. Zo bychu so wobydlerjo z najmjea cyrkwinscy zastarali, nakhade dos casto cyrkew-syrotku wosrjed wulkeho lsa. Jeno tak je mno, zo ma poboni z dalokich wsow a ze wech stron na swjaty de do cyrkwje hi. A ulu? Teje wak tu z eka na wsach nadede, Kak daloko me tu di jeno do ule khodi... Toho dla ma tu te jeno pordko owjeka, kotry by moh ita a pisa.

Kachlow w tych kninach hie njenaju. Po starsku widi tu whnio w srjed jstwy, pi kotrym so po naich prawtcow wanju hie densnii de w zymje wohrwaju. Ku pak pyta sebi pu do boeho powtra, hde so runje hodi: z woknom, z durjemi, z pod tchi. Tam a sem drje be we wsy te hio wuhek wohlada, kotry z tchi kukae jako swdk, zo kultura ehnje ... Wopom wak pi tym, zo je wjes, kotru wopisach, pdla eleznicy, a zo je eleznica iwjo kultury. t znaje, kak je dale ...

Prnje ruske msto, kotre wo dnjo wohladach, bee gubernialne msto Minsk, khuduke hnzdo, ka w msta boruskeje krajiny, z drjewjanymi domami. Jeno nkotre twary so wuzbhowachu: wulka katolska cyrkew, dom.gubernatora,kasarmy a "ostrog", t. j. jastwo. Pi dwrniu mierwjee so z mazanymi, wobtorhanymi idami; ida wak tworja tei dl wobydlestwa Minska. ida to najkhudeje a najhreje druiny.

Za Minskom b luty hobrski ls bjez knca. Jara mokro tu b a wjele zwriny, kotra lubuje wodu. Njewm so dopomni, zo bych hde telko baonow wohlada, ka tu, a skludny widach skt. W Borisowje be na dwrniu baonowe hnzdo. Delka parowz hroznje pachae, hnydom pdla klepotae na tomje baon z modymi wjesoy w hnzde.

Za nkotre lta snad so tale krajina wotwdni. Rusko knjeestwo piprawuje wulki kanal, wot Baltiskeho do orneho morja, tak huboki a roki, zo bude najwjetim wjnskim dam mno, jn wuiwa. Kanal ma blie Minska se pooi, a bude wn bjez dwla do znamjeniteje kulturneje wanoty.

Brzy dale Borisowa pekrouje eleznica rku sawneho a strucheho wopomnjea: lesnu Bjerjezinu. Mjach ju za rku podobnu Sprjewi pola Masec a Nwsec; mno pak, zo sym so myli a zo je ra. Pomalu bee po rniu woda - njemno mi b wri, zo je w tutej rcy, nhde 12 wjerst na sewjer wot eleznicy, w zastranych dnjach, wot 26.-28. novembra 1812, ze 70.000 muow zahinyo drja poojca.

Wozpjet pejdechmy roku drohu, k Moskwje wjedacu. Stare tomy, wosebje brzy, pi drozy stojachu. Haj, mohe-i wone re, te bychu nam powdae z modych lt, kak je tu ahny Napoleon z hordym wjskom, doby Moskwu bu a hobrske carstwo - a tak je tu zaso ahny, kajo a khudi wo 300.000 muow.

Zajmawa be stacija Slawjany. Kopica ludi tu stojee, koti welako wokewjenja puowarjam skiachu: pene pjewa, warjene jeja, mloko w pknych blekach, krki, kotre bchu as w selenej wode leae, a druhe; di pak bchu za kijek trubiku z bezoweje skory tyknye a pedawachu tajke trubiki, napjelnjene z malenami abo holanskimi jahodami, za nkajku kopejku.

Tu mjach te skadnos, boruske drasty studowa. Boruski muik - bur - drasi so na bo. Do wysokich krnjow su be kholowy stykane; hornje o kryje ba kola, kotru so na kholowy wobleka a z pasom pez pas pepasa. Ba kola z ewjenymi nitkami rjenje wuiwana bywa.

nske drasty su pisanie. Ba kola je nad ramjenjomaj z rjanymi ewjenymi wuiwanjemi debjena. Nad kolu ma wutihany taik, suknja je najble z ewjeno-rikateho katuna, tohorunja su rcuchi na ewje. Howu pikrywae rubio, druhe rubio lhae so na ki pez wutrobno, a be na khribjee zwjazane.

A. Sommer, uica 1899.

zpt na obsah - Dal: Glosa