esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

188.

Pepjata narodnos

Pola mnohich Serbow pai wanjo, witko, to so za Serbow ini a da, pepjatu narodnos mjenowa. Haj samo, hdy Serb to wuiwa, k emu ma wn zaruene prawo, samo tehdom je jeha injenje "pepjata narodnos". Zajimawe te je, zo mjenje Nmcy, ale wjele ble serbscy wotrodency tajkichle sowow wuiwaju.

Tak be jnu w Budyinje - je to hio di as, - w serbskej cyrkwi serbske prdowanje; w tachantskej cyrkwi samsny as nio njebe. Dokel so tomule prdowanju pobonos z poohnowanjom pizamkny, b te nto Nmcow w cyrkwi. Ntko je sebi wsty Serb ada, zo by so diwajo na tutych Nmcow serbscy njeprdowao, ale nmscy. A tutn Serb mjenowae serbske prdowanje na tamnym dnju "pepjatu narodnos".

Zo wn tudy prawje njemjee, je tak jasne ka snko. Ale chce-li t te prawje rozumi, zo tajkile Serbam sinjeny porok prawy njeje, dyrbi sebi wn wc hubje wobhlada a sebi te na praenje wotmowi, "ehodla?" Pola nas d je asto tak, zo wutroba ped rozomom khwata. Prjedy ha je sebi rozom wc prawje rozkad a pemysli, je wutroba ze swojim rozsudom hio hotowa. Tak je to te w tutym praenju. Zo je porok njesprawny, so uje - to uje wutroba -, ale ehodla tomu tak je, na to wotmowja po dlim pemyslenju rozom.

to je potajkim pepjata narodnos?

Kdy owjek sua k nkajkej narodnosi. Wn sebi tule narodnos sam wuzwoli njeje, wn je do njeje powoany. Tohodla ma wn ped Bohom a ped swojim swdomjom winowatos, w tejle narodnosi iwy by. Haj, wn do swojeje narodnose tak krue sua, zo wn z njeje wustupi, ani so jeje slec njeme. ȳowjek me cuzu r wuiwa, wn me po cuzych naokach iwy by, wn me cuzbastwo ble lubowa, ha to, to jemu Bh a narod do kolebki pooitaj - to witko je mno, a so wosebje mjez Serbami bohuel husto dos stawa, ale swoju narodnos wotpooi, do druheje narodnose pestupi owjek njeme a byrnje sebi to ble pa.

Dokel je potajkim narodnos tak kruty naturski, potajkim te boi zako, tohoda dyrbi wn te swoje naturske prawa m, kotrych so wn sam zda a kotre jemu nicht wza njeme, dokel kdy drje ma swoje prawa, nicht pak nima prawa, druhemu to prikrti, to jemu sua. To je zasada pirody, a kaznje pirody su runje tak dobre, ka boe kaznje, dokel Bh je pirodu stwori a jej kaznje da.

Bohuel so na swe boe kaznje pecy njedera, kajki diw potom, zo so te naturske, pirodne kaznje, nic jeno husto, ale w mnohich nastupanjach bjez pestaa pestupuja. Nmcy su stajnje mitrjo w tajkim pestupowanju byli a su to hie densa. Witkim njenmskim narodam w nmskim kejorstwje so zl de, a nic najposldy nam Serbam. Tak wjele je wste, zo so nam nihde to njeda, k emu bychmy my wot pirody, kotreje zakonje su wot Boha date, prawo mli.

Mc je nad prawom! To je zasada swta. Prawo my mamy, ale hdy je njedostanjemy, nimamy mocy, zo bychmy sebi tuto prawo wunuzowali. Tohodla d je so w swtowej politicy samo sada wutworia, zo je prawo jeno tam, hde je mc. Tuta sada je zawse njemoraliska, tohodla zaisnjenja hdna, ale tola wona w swe pai.

Hdy so tuta sada, zo je prawo tam, hde je mc, na narodnose naouje, potom nastanje z toho "pepjata narodnos".

Sama na sebi njeme adna narodnos pepjata by. ȳowjek je Serb, abo wn to njeje, owjek je Nmc abo nic, wn je Francz abo nic atd. Hdy pak je wn Serb abo Nmc abo Francz, potom ada sebi jeho pirodne prawo, kotre jemu wzo te winowatose nakaduje - dokel nihde njeje prawa bjez winowatosow - potom ada pak sebi te jeho samsna es, zo je wn to, to wn je, te cyy! A wjacy ha cyy wn njeme Serb abo Nmc abo Francz by. Tohodla je sowo "pepjata narodnos" same na sebi njezmys. Samo na sebi narodnos neme enje pepjata by.

Praju a wospjetuju z wotpohladom: Samo na sebi. Chcu z tym praji, zo drje so te narodnos pepina hodi, hdy wosebite pomry k tomu pidu, ka b to horjeka hio naspomnjene.

Dokel ma kdy owjek cye prawo, haj te cyu winowatos k swojej narodnosi, tohodla ma wn samsnu winowatos, narodnos swojeho sobuowjeka esi a jej to da, to jej sua. Zo so Nmcy napeo Serbam tak njezadera, na to drje so dale spomina njetrjeba. Hdy nkajki owjek druhej narodnosi jeje prawa pikrtuje, druhu narodnos potuje abo jej monos jeje wuiwanja bjerje, potom epi wn na pepjatej narodnosi.

Hdy sebi my po tutych zasadach nae pomry wobhladujemy, potom njetrjebamy doho za wotmowu pyta, na kotrej stronje je narodnos pepjata. Haj, z cyej wstosu hodi so rjec, zo na swe Serba njeje, kotry by na pepjatej narodnosci epi, dokel adyn Serb w naich wobstojnosach na to njemysli abo mysli njeme, narodnos Nmcow potowa abo na kodu Nmcow za swoju narodnos so stara. Zo pak welacy so prcuja, swoju narodnos zdere a stranemu ponmcowanju hai, to so nihdy do na kodu nmskeje narodnose mjenowa njeme, dokel Nmcy k penmcowanju adneho prawa nimaju, tu so jim te z hajenjom serbskeje narodnose a weho, to k tomu sua, adneje kiwdy njeini.

Tohodla narodne do Serbow nihdy pepjata narodnos njeje, ale dopjelnjenje waneje a zamowjenja poneje kaznje. Zadwki pak, kotre so z nmskeje strony srbskemu narodnemu du inja, su pepjata narodnos. Tu je potajkim wide, zo maja so poroki pepjateje narodnose dla Nmcam ini, nic Serbam.

Wot Nmcow njeje rjenje, zo woni serbsku narodnos potuja, serbski lud ponmi spytujo, a zo woni serbskemu narodnemu du telko zadwkow inja. Wjele hroznio pak je wot Serbow, hdy woni Nmcam pi tym hie pomhaju. A tajkich Serbow je bohuel mjez nami tjto. Serbja, koti pikrtenju serbskich narodnych prawow polkuja a pi tym hie Serbam pepjatu narodnos wumjetuja, snad ani na to njemysla, zo woni sami na pepjatej narodnosi epja, aje nic na serbskej, ale na pepjatej nmskej narodnosi.

J. Delek, Kat. Poso, 1914.

zpt na obsah - Dal: Pruha wutrobineje iy