esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

19.

Paza

Pomaku be zyma cyy kraj zwupimaa. Jeje zymny dych je te naich njesprcnych a dawych Serbow z honow zari do opych jstwow - zo bychu so ntko ble domjaceho da pimali.

Menjo to mjenuja lnje burske asy. To pak wrno njeje, dokel runje w zymje aka na naich serbskich hospodarjow a hospozy wjele welkeho da.

Nimale pez cyu zymu, wosebje w raich hodinach a to hio zahe, maja nuzne w brnjach z menjom. Dale pak namaka kdy swrny hospoda dos da doma. - W le pi ptnym dle su witke hospodaske a rlniske graty e do kruchow abo su so wobkodie. A ka wsitkim wdome, kdy wrny, serbski bur, ka na Handrij b, porjedi tajke wobkodene graty ze swojej ruku, abo sebi da nowe.

Mody hlc, ki je swojej holcy dobry a so z woenjenjom nosy, ma ntko as, swojej pichodnej hospozy a mandelskej rjanu kudel wurza. Ja sam sym tajke rjane wurzane kudele wida, ki swdca wo wulkej rzbaskej wustojnosi naich serbskich modencow, ki su dokonjeli bjez witkeho wumjeskeho nawjedowanja a rzbaskeje wuby. Dohi kudeliny stopik b rjenje z wurzanymi rowymi rankami wudebjeny. Rowe lise b ze zelenym, re pak z ewjenym twjerdym wsskom wulate, tak rjenje wo wudebjene, zo mee ka narodnoserbske wumjeske rzbaske do w kdym museju by. wustajene.

ony pak a holcy maja pdla swojeho wdneho domjaceho da cyu zymu dos da z pedenjom. Kdu przdnu hodinku k tomu naouja, wosebje pak dohe zymske wjeory. Ntko wjede "paza" swoje knjestwo. Wjesne holcy zhromaduja so w jednej khi, ki ma wulku jstwu, k pazy. Ka elektriscy rjene wjeri so kowrota kolesko pod nohomaj naich Serbowkow. Pi tym pak da jich huba sobu na pemo. Jow su Jwine dowki witke na cyym swe jedna druhej rune. Witke sej derje rozumja, ha runje jich na dobo 12-16 powda. W tym so my muojo z nimi podarmo budemy mri!

Na pazy pak nae serbske holcy nic jeno, zo swru a pilnje padu a sebi powdaju, ale te rady spwaju. W le pytnje, zo samk ze swojim spwom wabi k sebi swoju lubu; jow pak je cyle hinak. Holacy spw wabi modencow na pazu, ki te rady tam khoda, ale nic, zo bychu padli abo pilnym holcam pomhali, ale im ble, zo bychu jim zadwali a welko k ubu inili. Na tym pak so nae holcy njehra. Zyma je doha, a to so jow pdla skomdi, domach zaso nakhwataju. Wye toho to klubuinjenje a ortowanje dyrbi we swojich mjezach wsta, hewak by "eta" ze swojej cyej autoritu postanya a kaaceho karaka won isa.

W prjedawich zastarskich asach, jako nai Serbjo hie anych spwaskich njemjachu, be runje paza msto, hde mode holcy krlue z howy wuknychu a pi tym te spwa. Haj te ntko hie wuknu tam krlue, ki za wjesne spwanje trjebaju.

Paza pestawa pstnicy. Hdy je kermua za naich Serbow w nazymje wulki wosadny swjede, su pstnicy im wjeti. Toho dla dyrbi pstnicy kdy rejowa, ki ma nozy. Hdy by runje wowka t w kak stara bya a wot staroby a da skhilena, pstnicy dyrbi tola hrnko porejowa, a hdy hinak njede, z najmjea may kusk so powjere po jstwje. Hewak so, hdy to skomdi, len njeporadi. - Pstnicy je korma pona, a to wjay dnjow, te di su pdla. Tele pak, wosebje mae holki, rejuja ped kormu, na nawsy, hde so pak same, pak jedna z druhej wjera, ka hercy hraja, -- a tak za pichod z asom bjez witkoho nawjedowanja rejowa wuknu.

Hdy e zynki hercow tak mcnje wabja, zo do rejowanskeje ubje pohlada, tam nto njewdneho pytnje. Nae serbske rejowaki bosy rejuja. Praja, zo so jich nki tak wjele lo zbhaju. Je-li njewri, zo je tomu tak, spytaj sam!

So samo wot so w, zo pstnicy w anym domje plincy njesmda pobrachowa. Su staroserbska narodna jd, kotru nae lube serbske hospozy, nic pak jeno wone, ale te jich muojo, jara derje pihotowa a pjec wda, - a ka so sua te rady ke kofejej z butru derje pomazane a z cokorom posypane rady jda. Z krtka: to njeby z cya dobry Serb by, ki njeby plincy rady jd. Mi te pdla, hdy wo nich tute slowa pisam, derje soda -.

Pstnicy, zo bye witcy wdeli, so pola naich holanskich Serbow z "camporom" zapoinaju. Modency zababjeni hromada we wch domach pi welakich ortach a tryskach welke wcy k jdi a pjenjezy. Pjenjezy so naoeju k zapaenju hercow, za napoje, piwo, palenc, - - wosebje za sdki; to pak je so k jdi nahromadio, jejka, kobasy, po, suene mjaso so pihotuje k hosinje.

Hudba b zastarska w naich holanskich wsach ryzy narodna: kozo a dwoje husle, jedne ze eleznymi trunami. Kak je so jeno po tajkej hudbje rejowao? Strowy, wjesoy lud njetrjeba k swojim rejam orchestra. Wn so zabawja wjele lpje bjeze wch rejowanskich programow, bjez parketa, rukajcow a bych a lakowych rijow a kak hie wo to rka, to na knjeskich rejach njesm pobrachowa, a jemu to te wjele lpje tyje a jn wokewja ha witke nowoswtne wumyslenja do kopicy.

Ntko zaso pak z rejow k naej pazy!- to so z tym w zymje napedenym lenom stawa? Tn njede nhde do msta ke tkalcam, ale so doma tkaje. To je tola za kdu serbsku hospozu wulka es a wjeselo, brzy po pstnicach so za krosna, ka na trn sydny, ha te posldnja cywka w pae sedi. W domje so tola peco wjele patu trjeba. eled - suobne holcy a wotrocy dstawaju tak a tak wjele ohow patu sobu jako wuinjenu mzdu. A dale, kak wjele patu je nuzne w sowje k atam, k oam, k domjacym potrbam, a te mdre rcuchi a pachiki a anta, bjez kotrych nai Serbja a Serbowki njema by, z wotkel bychu tola, prou was, je brali, njebychu-li dos patu nae hospozy natkae?

J. Dobrucki, Handrij, serbski kbta, uica 1908.

zpt na obsah - Dal: to mi wowka powdaa