esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

203.

Rowa holina

Za ichim, mjez omjacym itom, za kotrym so lski khjnow ornja, je maa uina zkhowana, pez dwacyi kroel doha a pjatnae roka. Na jeje kromach kja nizke keki ewjenych ponych ri. Su spodiwneje druiny. Druhde, w rokej wokolinje njejsu. W druhej pde so njerada. Pesadichu je, ale njepimnychu so. Potom chcychu je wupl, wurychu je, ale samsneho lta so zasy zelenjachu. Rozrjeja so a rostu ha do srjed holiny.

Po nich ma swoje mjeno wosamoene mstno, poswjeene z horjom pobonych prjedownikow. To je rowa holina na hrcy njedaloko Moraic, dobru hodinu pua wot Litomyle k wjeoru.

Lubozny je wottud rozhlad po krajinje, na hajki, mjez kotrymi je wide makovska wa, na wsy dokoa wokoo w zelenym so blace, wosebje pak k ranju po hrkach a rozpadanki pola skeje Teboveje a na stary hrd litomylski krasneho twara.

Tam sydlachu ped tyri sta ltami, hdy hie prnjotny hrd stojee, knjea Kostkowje z Postupic, swrni kitarjo skich Bratrow.

Pola toho hrodu tam na mse stojee bratrowska rada, a w mse wjetina wobydlestwa - sami brata.

Hdy Ferdinand I. spjeowanjo stawow pewiny wza knjezej Kostkej z Postupic litomylske kubo a hrd a brata z msta a wokoliny dyrbjacku do wuhnastwa. Tehdom bu te zajaty stari jednoty, Jan Augusta. Jako bur zwoblekany khowae so we wokolinje Litomyle. Ale sam so peradi. Zaby na swoju bursku drastu a wuee pjea za lacom ewjene, idane rubiko, zo by sebi spoene oo wotr. To wuhladachu wojacy kralowskoho hejtmana ejnohi, toho asa zarjadnika litomylskoho hrodu, zajachu Augustu, wotwjedechu ]eho do Litomyle, z wotkel bu ze swojim pisarjom, bratrom Bilkom, na hrd Kivoklat dowjezeny.

Tam pak sedetaj w ekim jastwje pez tyrnae lt.

Po ltach pod kralom Maximilianom, Ferdinandowym synom, nastachu swobodnie asy. Brata so z wuhnanstwa wrachu a zasydlachu so zasy w Litomyli a we wokolinje. Swobody wak doho njewuiwachu. Pihna so wulki wichor, ki so roznjemdri lta 1618. Wulke horjo padny na sku zemju w naboniskich wojowanjach, a najble po blohorskej bitwje.

t njeb katolik abo t so swojeje njekatolskeje wry njewotrjekny, dyrbjee z kraja. A tak te Brata z Litomyle a z wokoliny. Prjecly ha wotedechu, zeachu so, zo so wicty hie jnu zedu, zhromadnu pobonos wukonjeja, dokel ju zjawnje a swobodnje wjacy wukonje njesmdachu, a zo so zhromadnje te z rodnej zemiu rozohnuja. Na tutu zhromadiznu wuzwolichu sej holinu za Moraicami mjez lsami.

Wstose dla zedechu so w nocy, tu mjez mjelacymi ornymi lsami, pod hwzdnym firmamentom wnych njebjes; tu naposld na wtinskej pde woprawjenje pod wobmaj tanosomaj pijachu, naposld so k Bohu modlachu, pobonje zaspwachu.

A potom rozohnowachu so, zhromadnje, z domiznu. Mnohi nahraba sebi na wopomnleo horstku hliny z rdneje pdy, mnohi wokoi zemju, kotru bchu ze sylzami krjepili. A z tych sylzow potom wukchu re, zo bychu swdeie wo swrnosi a lubosi k wrje a wtinje.

W tutej nocy pjeca, hdy b pobonos skncena, zoty kluch zahrjebachu, z kotroho bchu pijimali, a tutn kluch lei huboko w zemi na holinje.

Lud po asu na Bratrow zaby; mstno pak, hde bchu so rozohnowali, wobkhowa w esomnosi. Holina b nhdy wjeta a mowie a hube lesy so koo wokoo ornjachu. Ntko su z sow jeno hajki a przdne role; te holinu zworachu, ha zby jeno uka. Te tu chcycm zda, do pola pemni, ka so hio dokoa wokoo wudom role rozpestrwachu. Mjez tymi b holina jako zhubjena a na zadwku. Toho dla mjee so miny.

Ale jako by pedwidiwos sama wo to mstno so staraa. Sta so nto podobneho ka na ikowym polu pola Pibisawja. Worachu holinu, ale puh so skazy abo k padny.

Sknnje nasychu tu lena. Rosee, rozk, wutorhachu jn, namoichu a wusuichu jn a hio jn drjachu; tu spali so len z pomeniom. Wot tohu zapali so pazdenja a cyy statok toho hospodarja, ki b holinu z lenom zasy, a w tym wohnju zahiny te moduka dowka samsneho hospodarja. Wot toho asa njezwri sebi nicht wjacy holinu zwora. -

Hdy tu lta 1813 Rusowje ehnjechu postupujo peiwo Napoleonej I., napraowachu so nkoti po rowej holinje; hdy bu jim prajene, zeskakachu z koni a po kolenach dolzechu ha na samu holinu, a tu so nutrnje modlachu.

Te stare weenjo poahuje so na holinu, na kotrej pjea bitwa bude bita, a tak hrozna, zo krew z "kolebkami" poece. Ale potom zede so tu sydom kralow a i wujednaju wny mr.

Tu, mjez remi, na mstnje, hde so scy Brata, peiwnicy wjny a peliwanja krewje, z wtcnym krajom so rozohnowachu. Re na holinje kja, ita na polach koo wokoo so omja, muja, "wowcki" so po nich znouja. icho tu, mile, ale njejaby spomina na starych prjedownikow, kajke horjo jich wutroby pimae, hdy nasta hka khwila dlenja, hdy ze sylzami krepjachu rdnu pdu, a iwio rozumi proste hrona skoho exulanta:

"Bh e ohnuj, ska zemja!
Z tobu so zrudnje rozohnuju." -

A nimo minje so zhromadizna wbohich wuhnancow, kak ducy do wuhnanstwa so zastawaju, ze sylzojtym wkom wro hladaju, na ohnowany, luby kraj, hde bchu jich domy a wtina peelna. -

Alois Jirsek, "Star povsti esk", pe. M. Krjemar.

zpt na obsah - Dal: Ptr Bjezru