esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

3.

Stare Serby a stari Serbjo

Serbjo, ki pola Nmcow "Wenden" rkaju, su narod wulkeho sowjanskeho luda a wobydlachu nhdy wn kraj wot Bobra ha do Sale a k mrkowym horam. K podnju mjezowachu z echami a k ponocy z utycami, a na tutej stronje ehnjechu so jich mjezy nhde wot zjednoenja Wdry a Warty ha k zjednoenju obja a Sale. Wobstojachu z mnohich splahow. Z nich bchu uienjo a Milenjo najwosobnii. Tamnym suee kraj, kotry so ntko Delnja uica mjenuje, tui wobydlachu pak krajiny, kotrym su pozdio mjeno Hornja uica nawdali. W starim asu njerkae Hornja uica hinak ha Milska abo milanski kraj, a jeje wobydlerjo bchu wudom jako Milenjo abo milanscy Serbjo znai; pozdio pak poa so Milska wot cuzych z ntiim mjenom pomjenowa a je swoje stare mjeno cyle zhubia, harunje na lud hie densnii de jeno Delnjouiana za uiana spznawa.

Sowjenjo bydla w Europje tak doho ka Keltojo, Germanojo a Romanojo. Hio w najstarich asach be wn kraj, ki mjez adriatiskim a naraim morjom so rozpescra a wot Wdry ha do row Dnjepra a Dona dosahuje, jich samsne wobsedestwo. Woni bchu stajnje jedyn z najwjetich europskich ludow. Z krajinow, ki w densniej Plskej na wobmaj stronomaj Wisy lea, piceechu najskerje Serbjo do hojeka spomnjeneho serbskeho kraja, a pi spoatku steho letstoka widimy jn wot samych Serbow wobsadeny.

to zwonkowne napohladanje Sowjanow a z nimi Serbow nastupa, dha sueja do najrjeich ludow indoeuropskeho splaha. Woni licachu so stajnje k tym narodam, ki w khach a domach bydla. To b wina, zo so najrado na ratastwo abo rlnistw zoowachu. Ratarjo pak so doho rjemjesa, pekupstwa a welakich wunamakanjow zminy njema. Puh je sowjanske wunamakanje.

Serbjo mjachu rady mr z cuzymi, bchu sprawni a dobroiwi, to te jich boa suba, jich prawa, wanja a domjace iwjenje wobswda. Boha wjeneho esachu jako stworiela njebjes a zemje, pdla njeho pak mjachu niich bohow, ka Boboha, ornoboha, Swjatowita, Djasa, Pipodnicu, Smjertnicu atd., kotrym jako srdnikam mjez sobua mjez wjenym bohom howjada, wowcy, sad a welake pody woprowachu. Zo bychu ludi woprowali, to da so jeno pola nkotrych druhich sowjanskich splahow pri naraim morju dopokaza; tam pak b tajke wanje z cuzby pio a trajee jeno krtki cas. Woni wrjachu do iwjenja a wotrunanja po smjeri. Pi nalenosach cyeho kraja wobzamkae te cyy ud; w swojej swjbje mjee pak jeje stari njewobmjezene knjejstwo. Za zastejenje zjawneje boeje suby, krajnych nalenosow a sudow, za dohladowanje pekupstwa a za wothladanje wjny a mra buchu woleni zastojnicy na powitkownych zhromadiznach. Hiom w prastarym asu mjachu swoje zakoje, kotre so wot nana synej rozpowdowachu abo te wot mnikow z rzami - do drjewa wurzanymi znamjenjemi - napisowachu. Witcy Serbjo bchu swobodni, tola so, jako do nmskeho susodstwa pidechu, nkajki rozdl stawow pola nich zapoinae. Njewlnistwo, a wotrocstwo su Serbam Nmcy pinjesli. Starych ludi Serbjo swru hladachu, a zo su jich morili, je hoa wunamakana bajka a njepeelska a.

Za khorych a khudych starachu po zdobnje; tohodla njeb mjez nimi proerjow a krajbuderjow. Jich wubjerna hospodliwos, kotra z jich pinarodeneje dobroiwose wukhadee a kotru za swjatu pisunos mjachu, njema te jich njepeeljo dokhwali. ony, kotrych mandelsku swrnos swjaty Bonifacij wulcy khwali, smdachu wude po woli pikhade. Wye ratastwa, plnistwa, hotwy a kubanja skotu zabrachu so wosebje z wikowanjom. Spw, hudba a reja bchu jim najlube zabawy. Woni bchu wosobni slojo, kowarjo, twarcy, jrcharjo, rjemjenjerjo, hewjerjo a rzbarjo. Zo pozdio, wot 11. a 12. ltstotka sem pekupstwo a rjemjeso knc bjerjee, zo jich msta hinjechu, zo hrubos a lnjos pola nich pibratej, na tym njebchu woni wina, ale jich nmscy potowarjo, ki kdeho Serba z wyich stawow wuzamkachu. Dokel Serbjo ratastwo lubowachu, dha rady wjny njezapoinachu. Njebchu dobywaski lud; hdy pak mjachu sebje a wtinu ped njepeelom wobara, wojowachu z najwjetej wutrobitosu. Tuta b wudom wuwoana.

Pi tak mnohich dobrych poinkach namakatej so pola Sowjanow te dwaj aostnaj njepoinkaj: njejednota a cuzolubstwo, kotraj staj jim ha do densnieho dnja k najwjetej kode byoj. Dla jich njejednoty mee jich kdy jeno trochu rozhladny a mcny njepeel lohcy pewiny a to im skerje, dokel so te asto Sowjenjo namakachu, ki cuzbnikam peiwo swojim krajanam pomhachu. To je bohuel hie densnii de tak, peto Serbjo su Serbow najhri njepeeljo a hladaju, kak bychu jich zahubili. Cuzolubstwo, zo bych hie dale na ntiich Serbow skadnostnje spomni, kje te pola Serbow. Peto hde nadede wjetu pokhilnos: cuzu r, cuze wanje, cuzu narodnos wye swojeje wuzbhowa? Hde syi husio w cuzej ri re ha mjez samsnymi Serbami? W najnowiim au drje poinaju so ble zjednoe a so jako lud zauwa; w naich dnjach poinaju drje te Serbjo pi zjawnych skadnosach serbscy ree a w towanostnym iwjenju serbsku r naoe, ale to ma so hie wjele ble pisporje, prjedy ha memy praji, zo so za swoju serbsku narodnos tak jara staramy ka Nmcy za nmsku.

J. E. Smole, Hrnikowa itanka.

zpt na obsah - Dal: Serbam