esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

64.

Evangelska wra pola uiskich Serbow

Nmcy su kesijanstwo nic jeno z Boim sowom, ale te z mjeom pinjesli. Serbjo so cuzej kwakli stajachu, pez ti sta lt wojowachu wo swobodu, naposldku buchu pewinjeni, zhubichu kraj a r a samostatnos. Biskopstwa so zaoachu k wobroenju Serbow w Minje 959, w Merseburgu 865, w Dwinje (Magdetourgu) 968, w Havelbergu. Najprjedy postupowae kesijanstwo pri morju w ntiej Meklenburskej, hde tehdy splah Bodricow abo Obotritow bydlee. Tam be w tu khwilu swobodny serbski kral Gottschalk jako kesijan z knjezom, bu pak 1066 morjeny. W tamnej stronje prdowae Wicelin z dobrym wuspchom (+ 1254). Mjez biskopami tola nkoti widachu, zo ma so Serbam z pomocu serbskeje re prdowa. Tajcy bchu Benno Minjanski (1066-1166), rodeny Serb, biskop Wigbert Merseburski, Norbert Dwinski. Posldni zaoi mniski rjad premonstratow, koti polo dachu a pi tom boe sowo rozrjachu. Te druhe mniske rjady zasydlichu so mjez Serbami. Po asu zhubi so pohanstwo, ale te serbska r bu husto dos z mocu zahnata. Serbski ud bu k wotrostwu ponieny; t chcye postupowa, dyrbjee so ponmi.

W asu reformacije bydlee serbski lud zdla hie za objom, haj samo w blizkosi Wittenberga bchu Serbja, w Hannoverskej holi so zderachu ha wokoo lta 1750. Nowa wuba namaka pola Serbow zwlniwe wucho. Hiom 1520 prdowae budesanski duchowny Pawo Bosak po lutherskej wubje. Wokoo lta 1580 be cya uica evangelska. Jeno pola Kamjenca wosta nhde desa wosadow z kltrom Marijinej Hwzdu katolskich, te budyinske tachantstwo zdera so katolske a mee na dale im wjacy za duchowne pozbhnjenje swojich serbskich wosadow ini, dokel jara mao Nmcow pi nim wosta.

Z reformacije nasta prnje duchowne hibanje abo tola woiwjenje mjez Serbami. Prdowanje dyrbjee so sta w maenej ri. "Stawy", to su zemjenjo a msta, chcychu Serbow pi nowej wubje m a zdere, tohodla spchowachu wuwuowanje serbskich duchownych. W ltach 1540-1546 bu we Wittenbergu tyrcyi Serbow na evangelskich duchownych wuswjeenych, koti witcy do serbskich wosadow pidechu. Diwno so nam zda, zo so w nkotrych mstach tehdy serbski prdowae, hde je densa hio doho witko nmske, diwno nam klini, zo bratraj z Kulowa dyrbjetaj pruhowanje wospjetowa, dokel nmsku r dos njeznajetaj.

Reformacija je mae serbskeho pismowstwa. Hiom dw le po Lutherowej smjeri, 1. awgusta 1548, dokoni so peok "Noweho zakonja" pez duchowneho Mikawa Jakubicu, ki be z fararjom blizko arowa, najskrje we ubnicach. Bohuel, njeje so tutn peok dla khudoby serbskeho luda ia, lei hie densa w rukopisu w kralowskej knihowni w Barlinje. Prnja iana serbska kniha bchu "spwaske" wudate wot duchowneho Albina Mollera w Tupcu 1587, jim so pizamkny 1597 hornjoserbski katechismus wot Warichia a 1610 delnjoserbski katechismus, spisany wot Handrija Tary, ki be z fararjom we Friedersdorfje pola Lskowa, rodeny pak z Muakowa.

Po tutych prnich pospytach nastawokoo lta 1700 mcnie hibanje za serbske pismowstwo a duchowne zastaranje Serbow. Tu mamy pedewim naspomni Michaa Frencela, duchowneho w Kzach a wot 1663-1706 w Budestecach. Na jeho pohonjenje zede so 1660 w Budyinje prnja serbska duchowna konferenca, w kotrej so pjatnae duchownych zjednoi k zhromadnemu du za serbske wosady a te k zhromadnej pomocy w domjacej nuzy. Frencel peoi "Nowy zako", ki so 1706 w itawje iee. Te druzy duchowni spisachu serbske nabone knihi. W Delnjej uicy peoi "Nowy zako" G. Fabricius, duchowny w Krjenju a po zdio superintendent w Khoebuzu a da jn 1709 ie.

G. wela, Evang. wra mjez Sowjanami.

zpt na obsah - Dal: Pi kwasu