esk tanka - Pta - Srbsk tanka -

79.

Wanja pi wotemru a pohrjebje

Hdy je pola serbskich wjesnjanow khory smjeri blizko, pooa jeho we jstwje na nowu somu, kotra je z pachtu wodta, ale ze adnym spdnim posleom. Hdy mrje, wotewrja pitomni wokno a powoinja jstwine durje a poklaknywi wuspwaju ichi wtena. Ntk poselu po owu onu, kotra o wumyje a po mnosi brzy te zwobleka a wupyi. Woda, z kotrej bu o wotmyte, wuliwa so tu a tam do keka, zo ju ptak wobltuje; a soma, na kotru b o pooene, njesm nihde do moweho pi. B-li wotemrty z poarjom, dde brzy ncht do polenca, zaklepa na kdy ko a wozjewja jeho smjer z tymi sowami: "Poki, stawaje, wa hospoda je so miny", abo po delnjouisku: "Poki, stawajo, wa gspoda jo hume!" owa ona prosy potom peelow, znatych a wjesnych ludi na pewodenje. Druhde noa gmejnsku heju abo kwakulu dwr wot dwora abo orny kij. Ka doho je o w domje, je witko po mnosi z icha a te pola wobeju susodow. Tehdom so njemi, drjewo so njeruba, skt so njepaha. W arowanskim domje su husto smjertne krlue sye. Wjeor pikhadeja susoda a peeljo, zo bychu zrudnych zmerowali. Wjecor ped pohrjebom pide wye tychle, z kdeho domu we wsy znajmjea jedyn na "pusty wjepr", a tu spwaja so zhromadnje krlue ha do nocy. o z kitelom wobleene lei w kau z wysokim wkom, na kotre so w nkotrych wsach sekera kade. Na pohrjebnym dnju pikhadeja pewoderjo w arowanskich drastach, a dostanu piwo abo kleku palenca. Najblii peeljo pojda we jstwje. Hdy so o z domu njese, dawa so domjacemu skotej pica, zo by njelea. Je-li pohrjebnio w druhej wsy, dowjezu tam o z deskowanym wozom a w Delnjej uicy z rjeblowanym. Kda wjes ma najble swoju "mortwu kupku" z knc wsy, hde arowanski ah zastawa, a pewoderjo wuspwaju wtcena; katlscy pak pozastanu najble pola toch swjatych kiow. W nkotrych krajinach najblii arowacy pi tychle modlitwach ani w boim domje tehdom kobuk njezejimaja, dokel njesmda swoje z wysoka arowanje petorhny. Njedaloko pohrjebnia staji so ka na mary, hde duchowny ze spwarjom napeo pide. Hdy je modlitwa abo krlu dospwany, pozbhnu noerjo ka a njesu jn k rowu. Wosebity rowa njeje wudom, ale rye rowa de po gmjenje wokoo, tak jzo dwaj muej je wobstarataj. Wz, na kotrym bu o sem dowjezene, a kdy stlc, na kotrym b ka sta, lei potom najble doma jedyn de powreny, zo by mortwy lpje wotpoowa. Najblii zawostajeni iskaju po dokonjenju cyrkwinskich modlitwow horstku abo ti pjere do rowa a "mra" so do rowa pui. Potom podawaju so pewoderjo do cyrkwje. Pola katlskich du blii z peelstwa pi boej mi ze zaswenej swku wokoo wotarja. Pola evangelskich spwa so pohrjebny krlu a duchowny ma r a ita bh iwjenja. We wjele wosadach pizamka so temu hie "dobra nc", to rka prda praji w mjenje zemrteho kdemu piwuznemu, susodam, kmtram, dobroelam a peelam boemje a to kdy kr z mjenowanjom mjena, dakuje so za wopokazanu lubos a wo peelstwo a peje za to kdemu witko dobreho. Sknnje je modlitwa a krlu. Po sknenych kemach poklaknu peeljo zasy na row, mjez tym zasypany, a wuspwaju wtena; blii piwuzni inja to pez cyy arowanski as, hdy do cyrkwje nimo du. Na row postaji so pak ki, pak druhi wopomnik, abo pi ulskich doch hnydom po pohrjebje wjele maych kiikow, kotre sobuulerjo a sobuuleki darichu. Po pohrjebje zhromadeja so piwuzni najble hie w arowanskim domje k hosinje, pi kotrej husto na wotemrteho "na boej prawde" spominaju. Tu a tam pomodla so doma na tym mstnje hde je o stao, a wobzamknu cyu pohrjebnu swatocnos z krluom. - Zarowanje abo aowanje zouje so po blizkosi piwuznistwa abo swakowstwa k zemrtemu. Di aruja stareju a starej swoje di lto a nto pez lto, bratrow a sotry aruja zawostajeni wsomnae njedeli, swakow a swakowe, wujow a ety twr lta. Huboke arowanje traje tyri njedele a w tym asu njesm nichtn jich drasty a druhe jich wcy trjeba. Te njesm w tym asu w arowacym domje uh dany by, ani so pat z uhom pari, tola pak sm so bjez uha poka.

arowanska drasta wobstoja ntko pola muskich jeno w tym, zo so nio pisaneho abo ewjeneho njewobekaju. nske aruja w bej pache, kotra je w Hornjej uicy z jednoho krucha a wot howy ha k nohomaj dosaha. Najble hie maju na ole bu lebjerdku - ntko w "polu" jeno tule - a w holi by podhubnik (podgubnik). Jako po arowanja je wokoo Muakowa pachta ha do kolen, na ramjenjomaj (nic na howje) wotpoowaca, a lewje t. r. na papjeru zwite nakrobjene rubiko na khapje (mcy). W nkotrych stronach Delnjeje uicy pai to za cye arowanje. W Bltach pak wobstoja arowanska drasta z dweju kruchow ekeho patu. Wjeti delni kruch wobdawa iwot a je na pasu pipinjeny, a may horni, ki so te tam pityknje, dawa so na howu, tak zo ju a cyy horni dl iwota a po spodobanju te woblio zawodwa. Mjez tym zo w druhich stronach jeno najblie zawostajene w tej bej arowanskej drase khoda, naouja ju w Btach nimale witke pewodeki. Za cuzbnika je to spodiwnje swjatony zai, hdy nkotre omy z tajkimi bymi wosobami wobsadene puwa widi na rozdlenej Sprjewi, abo hdy je po dwu a ze zrudnym druhdy zakrywanym woblicom pomau na pohrjebnio kroi wohlada.

Hrnikowa itanka. Po J. E. Smolerju.

zpt na obsah - Dal: Ptai kwas